Zasady psychologii inwestowania od traderów giełdowych: Jak nie ulec emocjom?

Ludzki umysł jest najbardziej niezwykłym, niesamowitym i skomplikowanym obiektem znanym nam, ludziom. 

 

Potrafimy latać na księżyc, manipulować pojedynczymi atomami oraz przeprowadzać skomplikowane operacje chirurgiczne. 

 

Niewątpliwie, ludzka wyobraźnia i zdolność analizy jest niezwykła. Jednak, nie oznacza to, że nasza inteligencja jest pozbawiona wad i zawsze potrafimy docierać do prawdy. 

 

Wszyscy znamy słynne powiedzenie naszego wielkiego wieszcza, iż "czucie i serce przemawiają do niego mocniej, niż mędrca szkiełko i oko".  Jest to szczególnie istotne dla inwestorów, gdzie znajomość podstaw psychologii inwestowania jest konieczna. 

 

Zazwyczaj lubimy dzielić świat na ścisłowców i humanistów. Tymczasem, psychologia inwestowania pokazuje, że te dwa światy mieszają się nieustannie na rynku giełdowym. 

 

Z jednej strony, ekonomia jest nauką ścisłą, gdzie praca na danych i matematyczne obliczenia jasno pokazują sensowny kierunek działania. 

 

Z drugiej, ludzkie emocje i nietrafne wybory potrafią zatapiać globalnych potentatów mających 150 lat doświadczenia, praktycznie z dnia na dzień

 

Każdy, kto chce odnieść sukces na giełdzie, musi oprócz ekonomii, rozumieć zasady psychologii inwestowania. 

 

Jak można manipulować informacjami? 

 

Wszyscy ulegamy błędom poznawczym. Wiele nieprawdziwych informacji uważamy za prawdziwe, a manipulacja informacją w naszym świecie stoi na porządku dziennym. 

 

Czasem błędy naszego myślenia są bardzo subtelne. Jednym z ciekawszych przykładów jest wspomnienie Elona Muska, który jak wiemy, jednym zaciągnięciem marihuany potrafił tak mocno wpłynąć na kurs akcji, aż sama Amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd postanowiła się pofatygować, by zweryfikować jego działania. 

 

W jednym z wywiadów Elon Musk przyznał, iż w młodości stworzył grupę, z którą wziął udział w ogólnokrajowym turnieju Quake'a. Pochwalił się, że "zajęli drugie miejsce, a byłoby pierwsze, ale komputer jednego z naszych najlepszych graczy padł". Jak rozumie to zdanie większość ludzi? Że Elon stworzył tak świetny zespół, że właściwie byli bezkonkurencyjni, a drugie miejsce jest tylko efektem pecha. 

 

Lecz zastanówmy się nad tym zdaniem mocniej. Dlaczego w takim razie nie zastąpili, któregoś ze słabszych graczy, którego komputer działał, tym jednym z najlepszych? A co właściwie wiemy o innych zespołach? Może zespołowi, który zajął trzecie miejsce, padły dwa komputery? I gdyby mieli lepsze kompy, to może oni by byli na drugim miejscu, a Elon na trzecim? 

 

Ten prosty przykład pokazuje, jak nasze rozumienie podlega nie tylko czystemu racjonalnemu osądowi, ale też wrażeniom i uczuciom. Dobry gracz giełdowy nie może sobie na to pozwolić. Musi nauczyć się stosowania technik oddzielania wrażeń i przypuszczeń od faktów i danych. 

 

 

Typowe błędy poznawcze 

 

Jednym z typowych błędów jest ufanie autorytetom. Niektórzy pamiętają plakaty ze znanymi aktorami, zachęcającymi do głosowania za wejściem do Unii Europejskiej. Kompletnie nie wdając się w dyskusję o ekonomii i o Unii, zastanówmy się, ile na temat gospodarki wiedzą aktorzy i artyści? Działa jednak efekt autorytetu. Znajoma twarz z telewizji łatwiej przekona szarych obywateli. 

 

Innym typowym błędem poznawczym jest przyswajanie tych informacji, z którymi się zgadzamy oraz automatyczne pomijanie tych, które przeczą naszym przekonaniom. Jest to bardzo groźny błąd poznawczy, gdyż ludzie grający na giełdzie mogą uznać, że to właśnie oni lepiej rozeznali sytuację, że mają większą i głębszą wiedzę. 

 

Lista błędów poznawczych jest długa, więcej informacji można znaleźć tutaj

 

Dla giełdowego gracza absolutnym must have jest znajomość błędów w ocenie prawdopodobieństwa

 

Przykładem jest efekt pewności wstecznej. Zdarza nam się nabrać przekonania, że niespodziewane zdarzenie było przez nas przewidziane. Humorystycznym przykładem mogą być przewidywania jasnowidzów o ataku na World Trade Center i tym podobne. 

 

Emocje w handlu na giełdzie 

 

Granie na giełdzie wiąże się jeszcze z innymi aspektami. Tutaj dochodzi stres i strach przed odniesieniem porażki. Oznacza to, że czasem jesteśmy zmuszeni podejmować bardzo ważne decyzje szybko w oparciu o szczątkowe dane. 

 

Kluczowe jest zapanowanie nad emocjami tak, aby schemat zagrożenie - ucieczka nie zaburzył naszej zdolności do oceny sytuacji

 

Stres i adrenalina fantastycznie nadają się do ucieczki przed dzikiem zwierzęciem lub podjęcia walki z wymachującym maczugą przeciwnikiem, ale zabiją naszą kreatywność i inteligencję w starciu z matematycznymi równaniami i słowem pisanym. 

 

Zobacz nasz ranking platform do handlu na giełdzie

 

Odcięcie się od emocji na GPW 

 

Czy da się odciąć zupełnie od emocji? Nie jest to zupełnie możliwe, jesteśmy ludźmi, i nie zmienimy się w robotów. 

 

Jednak bardzo ważne jest osiągnięcie stanu, kiedy to my kontrolujemy emocje, a nie nasze emocje kontrolują nasze zachowanie, osądy i wybory

 

Czy emocje są złe? Absolutnie nie. Emocje są potrzebne i użyteczne. Jednak specyfika rynków finansowych sprawia, że emocje powinny dla tradera być czymś bardziej w typie narzędzia. 

 

A narzędziem może być wiertarka pistolet. Można za ich pomocą osiągnąć cel. Wiertarkę można wykorzystać do budowy czegoś trwałego, a można po prostu zrobić sobie krzywdę. Podobnie jest z emocjami maklera. 

 

Jak gracze na Forex i GPW radzą sobie z emocjami?

 

Chyba nie będzie dużym zaskoczeniem, gdy uświadomimy sobie, że zdecydowana większość graczy podejmuje decyzje emocjonalnie

 

Z resztą... nie ma się im co dziwić, skoro u typowego inżyniera pracującego w fabryce najczęściej używanymi sformułowaniami są "odnoszę wrażenie", "wydaje mi się", "przypuszczam", "być może", "jestem pewien, gdyż kiedyś tak było". 

 

A mówimy o sytuacjach, które nie są tak stresujące jak operowanie olbrzymimi kwotami, które przecież można stracić. 

 

Emocje podczas handlu na giełdzie są ogromne i dominują osąd większości traderów. 

 

A jak robi to Warren Buffet? Z pewnością, w jego przypadku to nie intuicja, a... technologia. 

 

Działa tak, jak najlepsi inżynierowie budując skomplikowaną maszynę lub rozwiązując niezbadany dotąd problem: pracuje na danych i podejmuje racjonalne decyzje w oparciu o osąd techniczny i ekonomiczny, a nie emocjonalny. 

 

Jak patrzeć na emocje? 

 

Zawsze widząc spadki czy wzrosty na Forex lub GPW w pierwszej kolejności powinniśmy przypomnieć sobie wyniki historyczne. Po spadkach, następuje wzrost. Po wzroście następuje spadek. To powinno ostudzić nasze emocje. Nie popadajmy w hiper entuzjazm widząc wzrost. Spodziewamy się spadku, i w oparciu o prawdopodobieństwo jego wystąpienia działajmy. 

 

Podobnie należy postępować przy spadkach. Nie popadajmy w panikę. Popatrzmy na tę sytuację inaczej: jeżeli ktoś przystawia nam pistolet do głowy, możemy się bać albo skorzystać z 384 innych możliwości i podjąć kreatywne, konkretne i przemyślane działanie. 

 

Sprawdź gdzie najwygodniej zainwestujesz w kryptowaluty w tym roku

 

Inspirujące przemówienia i filmy 

 

Są chwile, kiedy należy być całkowicie poza rynkiem, zarówno ze względów emocjonalnych jak i ekonomicznych” – Jesse Livermore

 

Internet jest pełen treści, które pomogą nam nabrać pewności siebie i odpowiedniej motywacji. Warto zerknąć choćby na listę cytatów tu.

 

Z filmów, które warto wspomnieć są “Wall Street” (1987), “Wilk z Wall Street” (2013), “Ryzyko” (Boiler Room) (2000) i wiele innych. Listę dobrych filmów dokumentalnych o inwestycjach znajdziesz tu, dobre filmy fabularne o inwestorach i brokerach są wymienione tutaj.

 

 

Wiedza inwestorów 

 

Pamiętaj, że wiedzę techniczną może posiąść każdy. To jest sytuacja podobna do meczu w finale Ligii Mistrzów. "Karnego nie da się obronić". 

 

Ale jak go strzelić w ostatniej minucie przegrywanego meczu w sytuacji, gdy zdobycie gola daje remis? Umiejętności techniczne obu stron są perfekcyjne. Wygra ten, kto opanuje emocje.

 

Zbytnia pewność siebie

 

Zbytnia pewność siebie inwestorów może prowadzić do nadmiernych lub aktywnych transakcji, które mogą powodować gorsze wyniki. 

 

W badaniu z 1999 r. Najmniej aktywni inwestorzy mieli roczny zwrot z portfela na poziomie 18,5%, w porównaniu z 11,4% zwrotem, którego doświadczyli najbardziej aktywni traderzy.

 

Niechęć do straty

 

Strach przed stratą. Większość ludzi poproszonych o wybór pomiędzy otrzymaniem 900 $ lub 90% szansą na wygranie 1000 $ unika ryzyka i bierze 900 $. 

 

Dzieje się tak pomimo faktu, że oczekiwany rezultat jest taki sam w obu przypadkach. Jeśli jednak wybierzesz między utratą 900 $ a 90% szansą na utratę 1000 $, większość ludzi wolałaby drugą opcję (z 90% szansą na utratę 1000 $).

 

„Efekt dyspozycji” to tendencja inwestorów do sprzedawania zwycięskich pozycji i utrzymywania pozycji tracących. Ten efekt bezpośrednio zaprzecza słynnej zasadzie inwestowania: „Skróć swoje straty i pozwól wygrywać”.

 

Budowa i dywersyfikacja portfela

 

Błąd znajomości. Inwestorzy wolą inwestować w „znane” inwestycje własnego kraju, regionu, stanu lub firmy. Chociaż najlepszą praktyką jest przechowywanie w portfelach co najmniej 300 akcji, przeciętny inwestor posiada tylko trzy lub cztery.

 

Niewłaściwe wykorzystanie informacji

 

Błąd hazardzisty. Poproszeni o wybranie tego, co jest bardziej prawdopodobne, gdy rzuca się monetą - HHHTTT lub HTHTTH - większość ludzi błędnie uważa, że ​​druga sekwencja jest bardziej prawdopodobna. Umysł ludzki szuka wzorców i szybko dostrzega przyczynowość w wydarzeniach.

 

Uwaga nastawienie. Badanie z 2006 r. zakłada, że ​​inwestorzy indywidualni są bardziej skłonni kupować niż sprzedawać akcje, które przyciągają ich uwagę

 

Na przykład, kiedy Maria Bartiromo wspomina o akcjach podczas apelu w południe w CNBC, wolumen akcji wzrasta prawie pięciokrotnie po wzmiance.

 

Różnice kulturowe w inwestowaniu

 

Międzynarodowe różnice w awersji do strat. Po przeanalizowaniu takich czynników, jak bogactwo narodowe i wzrost, badanie wykazało, że kraje anglosaskie są najbardziej tolerancyjne wobec strat, podczas gdy inwestorzy w Europie Wschodniej mają największą niechęć do strat.

 

Międzynarodowe różnice w cierpliwości inwestorów. To samo badanie wykazało, że inwestorzy z krajów germańskich / skandynawskich (85%), krajów anglo-amerykańskich, Azji (66-68%) i kultur Bliskiego Wschodu chętniej czekają.

 

Podsumowanie

 

To wszystko trzeba brać pod uwagę podczas handlu. 

 

Trzeba polegać na konkretnych liczbach, starać się nie handlować pod wpływem emocji, dywersyfikować portfolio, ustawiać zlecenia Stop Loss i Take Profit, działać zgodnie ze z góry ustaloną strategią oraz regułami zarządzania budżetem. 

 

Warto jednak spróbować handlować na koncie demo, żeby w praktyce nauczyć się tym zagadnieniom. 

 

Zobacz nasz ranking najlepszych platform inwestycyjnych